Wat is een queer?

Wat is een queer

In onze samenleving wordt niet alleen genderneutraliteit steeds meer geaccepteerd, maar ook verschillende vormen van gender- en seksuele identiteiten worden steeds vaker openlijk geuit. Dit is een positieve ontwikkeling, want iedereen mag uiteraard zijn wie die persoon wil zijn. Er zijn verschillende termen voor deze uitingen, zoals de term ‘queer’. Maar wat is queer? Waar komt deze term vandaan? En wat betekent het? In deze blog gaan we dieper in op dit onderwerp, want over gender- en seksuele identiteit mag zeker gesproken worden.

Wat is een queer precies?

We hebben het in vorige blogs al gehad over gender- en seksuele identiteit. We kennen allemaal de hetero-relaties en bepaalde gendernormen, zoals ‘man en vrouw’. Sommige mensen voelen zich niet thuis in deze ‘hokjes’ en identificeren zichzelf liever op een andere manier. Dit hoeft niet alleen maar seksueel te zijn, maar dat kan ook te maken hebben met het gevoel dat je jezelf geen man of vrouw voelt. De term ‘queer’ is een overkoepelende term die door homoseksuele, biseksuele, panseksuele, intersekse en non-binaire mensen wordt gebruikt.

Als iemand zichzelf identificeert als queer dan zegt die persoon eigenlijk ‘ik voel me niet thuis in het hokje van de maatschappelijke gendernorm, waar in dit geval over het algemeen de termen ‘hetero’ of ‘man en vrouw’ mee wordt bedoeld. De term queer wordt ook gebruikt door mensen die zich inzetten voor het bovenstaande, de maatschappelijke acceptatie van mensen die ‘anders’ zijn dan de maatschappelijke norm. Deze term komt in de huidige tijdsgeest steeds vaker voorbij, maar bestaat al langer.

queer betekenis

De herkomst van de term

De Engelse term queer werd in de jaren ‘80 voor het eerst door de lhbti-gemeenschap gebruikt. Het woord betekent zoiets als ‘vreemd’ of ‘excentriek’. De term werd in de 19de eeuw ook wel gebruikt om aan te duiden dat iemand zich niet lekker voelde, of niet lekker in zijn of haar vel zat. Ongewenst gedrag werd hier vaak aan gekoppeld. De link met homoseksueliteit werd voor het eerst gelegd in 1894 door Lord John Sholto Douglas. Na de dood van zijn zoon gaf hij de ‘snob queer Roseberry’ in een brief de schuld van de dood van zijn zoon, die werkte voor Lord Roseberry.

Toen de term in de jaren ‘80 als een soort van protest door de lhbti+ gemeenschap werd gebruikt, is het in de loop van de jaren synoniem geworden voor mensen die zich op het gebied van seks- en gendernormen actief willen distanciëren. De term queer kwam in die periode steeds vaker terug in magazines voor homoseksuelen en op flyers van activisten. Tegenwoordig wordt de term zelfs in de filmindustrie gebruikt, voor prijzen zoals Queer Palm en Queer Lion.

queer

Strijden voor homorechten

Ondanks het feit dat queer dus een verzamelterm is voor mensen die zich niet in de bovengenoemde hokjes willen laten plaatsen, staat de term ook voor activisme. Er is nog steeds heel veel haat en onbegrip tegenover mensen die op het gebied van seks- en genderidentiteit buiten de maatschappelijke norm vallen. Onderzoek heeft uitgewezen dat in Nederland maar liefst 7 op de 10 lhbt’ers te maken heeft gehad met fysiek of verbaal geweld. Het strijden voor homorechten is dus niet alleen van deze tijd.

Queers for equal rights’ is bijvoorbeeld een strijdkreet die tijdens optochten wordt geroepen. De roep om acceptatie en gelijke behandeling van ‘andersdenkenden en andersvoelenden’ is het doel van queers die meelopen in een dergelijke mars. Het symbool van deze beweging is de regenboogvlag, die we steeds vaker in het straatbeeld voorbij zien komen. De vlag is ontworpen door kunstenaar Gilbert Baker, die zelf ook een activist voor homorechten was. Baker overleed in 2017.

queer protest

Queer BN’ers

Er zijn wereldwijd miljoenen mensen die zichzelf onder de term queer scharen, dus is het niet vreemd dat hier ook iconische beroemdheden tussen zitten of hebben gezeten. Sommigen van hen waren open over hun geaardheid, anderen kwamen later uit de kast. Dit heeft uiteraard te maken met het feit dat ze een publiek en beroemd figuur zijn of waren. Sommige van deze beroemdheden worden nog steeds gezien als de voorlopers van de queergemeenshap, mensen die op zijn gestaan om zichzelf te kunnen zijn, en werden zo een voorbeeld voor velen.

We noemen uiteraard Freddie Mercury van de legendarische rockband Queen als eerste, maar laten we vooral Elton John en George Michael niet vergeten. Laatstgenoemde kwam echter wel later uit de kast omdat hij in zijn glorietijd een sekssymbool voor vrouwen was. Dit had dus te maken met zijn reputatie en carrière. Toen hij met een man in een openbaar toilet werd betrapt, kwam hij uit de kast door het nummer ‘Let’s go outside’ op te nemen.

bekende queers

Acceptatie van queers

Hoe je het ook went of keert; de huidige maatschappelijke norm van heteroseksuele relaties en de termen ‘man en vrouw’ worden door de meeste mensen nog gezien als ‘normaal’. Alles wat daarbuiten valt is queer (vreemd), als we mogen verwijzen naar de oorspronkelijke Engelse term. Ze worden wel steeds meer geaccepteerd, waardoor mensen steeds vaker openlijk laten zien wie ze zijn, of willen zijn. Op de vraag ‘wat is een queer’? kunnen mensen die zichzelf als dusdanig identificeren uitleggen.

Niet alleen de Gay Pride is hier een goed voorbeeld van, maar ook Paarse Vrijdag is een dag dat de acceptatie als onderwerp onder de aandacht van mensen wordt gebracht. Op deze Paarse vrijdag – dat op de tweede vrijdag van december valt – kunnen scholieren en studenten de kleur paars dragen om solidariteit te tonen. Dit jaar valt deze dag op 8 december.

queer purple friday

Queeridentiteit in dorpen en steden

We zien vooral in grote steden zoals Amsterdam, Londen en Berlijn dat de queeridentiteit openlijker en groter is dan in kleinere dorpen. Dit komt door de onderlinge tolerantie onder grote groepen mensen. Kleinere gemeenschappen zijn vatbaarder voor stigmatisering. Je zult in Amsterdam en omgeving eerder een persoon tegenkomen die openlijk queer is dan in een dorpje in de strengelovige bible belt. Om deze reden voelen queers zich het meeste thuis in grote steden, waar ze elkaar opzoeken in clubs en cafés die speciaal voor deze groep mensen in het leven is geroepen.

Van totale acceptatie is zeker nog geen sprake, maar er wordt wel steeds meer geaccepteerd als het gaat om queers. Niettemin is er nog steeds sprake van geweld tegen deze groep en durven veel mensen niet als zodanig over straat te gaan. Het is jammer, want iedereen moet kunnen zijn wie die persoon wilt zijn. In onze maatschappij heerst nog enige tolerantie, in andere landen staat er de doodstraf op. Dus of de term queer op wereldwijd niveau ooit volledig zal worden geaccepteerd? Wij gaan dat in ieder geval niet meemaken.

queer grote steden